به گزارش خبرگزاری اخبار آنلایندر نیمه اول مهرماه 1352 خبرنگار زین رز به سراغ دو تن از بازیگران جوان و مطرح کشورمان یعنی علی نصریان و عزت الله تظمزی رفت تا وضعیت سینمای ایران را جویا شود. چرا سینمای ما تا این حد از اصول اولیه فیلمسازی فاصله دارد و هنوز هم اغلب فیلم های پیش پا افتاده و پوچ ارائه می کند؟ چه عواملی یک کارگردان را از تولید کار خوب و جذاب باز می دارد؟ نقش بازیگران تئاتر در سینمای ایران چیست و چرا برخی از آنها آنطور که باید در کار خود موفق نمی شوند؟ فیلم چقدر خوب است و مردم چه واکنشی نسبت به وضعیت کنونی سینمای ایران دارند؟ مشروح این مصاحبه به نقل از زن در تاریخ 7 مهر 1352 را در زیر می خوانید:
چرا بیشتر دوران حرفه ای خود را در سینما گذراندید و چرا کار مداوم در سینما به کار تئاتر که هنر اصلی و اساسی شماست آسیبی نمی زند؟
تعظمی: در مجموع سینما حوزه و امکانات بیشتری برای ارائه کار دارد اما فعالیت در سینما به هیچ وجه از کار تئاتر ما کم نکرده است. گروه ما در اداره تئاتر وزارت فرهنگ و هنر هر ساله دو برنامه را در تالار 25 شهریور برگزار می کند. [تماشاخانهی سنگلج کنونی] روی صحنه می آورد
نصاریان: متأسفانه در حوزه فیلمنامه نویسی و تئاتر بسیار ضعیف هستیم. متأسفانه تعداد نمایشنامه نویسان و فیلمنامه نویسان جنجالی کشورمان از تعداد انگشتان دست فراتر نمی رود! و باز هم باید افسوس بخوریم که این چند نفر به ندرت قلم به دست می گیرند و چیزی می نویسند. از این رو میدان برای افراد غیر ماهر و کسانی که به شکلی ناشیانه و کلیشه ای «رقیب» فیلمنامه نویسی و تئاتر می شوند، خالی می ماند. مثلاً بسیاری از فیلمنامه نویسان فیلم های میهنی – البته قصد توهین به شخص خاصی را ندارم – از فیلم های مبتذل ترکی و هندی استفاده می کنند. در مورد نمایشنامه نویسان اینطور نیست به همین دلیل همیشه با کمبود نمایشنامه مواجه می شویم به همین دلیل بیشتر از نمایشنامه های خوب خارجی استفاده می کنیم.
بخشی از سوال اول بی پاسخ ماند و مربوط به همکاری شما با داریوش مهرجویی و روش این همکاری بود.
تعظمی: وقتی با کارگردانی مثل مهرجویی کار می کنید، خانم بازیگر کاملاً احساس راحتی می کند، احساس ناراحتی نمی کند و از نتیجه اش مطمئن است. این بازیگر در فیلم مهرجوی احساس مسئولیت می کند. برای مثال، برای «پستچی»، ساعتها در استودیو «سنها» را تمرین کردیم. قبل از فیلمبرداری هر صحنه، مدتی با هم دعوا می کردیم و حتی دعوا می کردیم.
هر کارگردانی از بازیگرش به شکلی متفاوت استفاده می کند. مثلاً من، اما استفاده داریوش محرجویی از بازیگرش با دیگران کاملاً متفاوت است. همکاری با المحرجوی برای من بهترین کار است و به همین دلیل به او و کارش ایمان دارم.
حتما قبول دارید که اکثر بازیگران خوب و باثبات سینمای جهان از روی صحنه جلوی دوربین آمدند، مثل ریچارد برتون، سر لارنس اولیویه، مارلون براندو و خیلی های دیگر، البته این موضوع در سینمای ایران بسیار جدی گرفته شد. اخیرا اما برخی از بازیگران خوب تئاتر ما نتوانسته اند به موفقیتی که باید در سینما دست پیدا کنند، چرا؟
نصاریان: فقط انتخاب شغل است. اولاً این موضوعی است که باید با مطالعه حل شود. مثلا چند وقت پیش به من پیشنهاد شد که رد کردم. به آقای کارگردان گفتم فیلمنامه شما هیچ حسی به من نمی دهد. بنابراین من کاری برای شما انجام ندادم. یعنی کاری که من می توانم انجام دهم به هیچ وجه به فیلم شما کمک نمی کند. مهم نیست که یک تهیه کننده چقدر به من پول می دهد. حتی اگر پانصد هزار تومان هم باشد، چه فایده ای دارد که نمی توانم کار دردناکی انجام دهم. اگر همه اینها را می دانستم، هر پیشنهادی را می پذیرفتم، زیرا من فردی غیر دوستانه هستم و مسئولیت حرفه ای ندارم. همه اینها منجر به شکست می شود.
تعظمی: فراموش نکنید که سینما در کشور ما با بازیگران تئاتر شروع شد. اما سالن های قبلی – به استثنای آثار ترجمه شده ای که به تئاتر رسید – شبیه فیلم فارسی بود! تئاتر کم کم تغییر کرد و با پیشرفت تئاتر بازیگران آن نیز متفاوت شدند. در مورد عدم موفقیت برخی از موارد فوق، نظر نصاریان کاملاً صحیح است. هیچ نقشی را نباید پذیرفت.
به غیر از سه فیلم «گاو»، «هالو» و «پسچی» که با المحرجوی همکاری داشتید و در هر سه بازی جذابی داشتید، در فیلم «بتا» ساخته هژیر داریوش نقش کوتاهی در نقش یک دیوانه دارید. و در قالب گروهبان “ولی خان” نیز در فیلم “صادق کاردی” به کارگردانی تقی ظاهر شد. فکر می کنید در این دو مورد انتخاب درستی کرده اید؟
نظم و انضباط: همانطور که بارها گفته شد، هیچ جمعی بزرگ یا کوچک نیست. مدت زمانی که یک بازیگر جلوی دوربین یا در اکران فیلم است، نقشی در بزرگی یا کوچکی بازیگر ندارد، فقط بازی خوب توسط یک بازیگر خوب انجام می شود. برخی از منتقدان و کارگردانان خارجی که در جشنواره بینالمللی فیلم به تهران آمده بودند، با تکیه بر نقش کوتاه من در فیلم «بتا»، مرا تشویق کردند و از من بسیار قدردانی کردند. در مورد «صادق کردی»… (اینجا تعظمی کمی فکر می کند و سرش را تکان می دهد) «صادق کردی» برای من یک تجربه بود!
سینمای ایران در چند سال گذشته گامهای موثری برداشته است و برخلاف چند سال گذشته مردم به استقبال فیلمهای خوب رفتهاند یا حداقل میتوان ادعا کرد که دیگر فیلمهای تجاری و مبتذل نیستند. نظر شما در مورد وضعیت فعلی سینمای ایران چیست؟
نظم و انضباط: در هر نوبت، مقدار معینی از “شکل بندی” برقرار و دنبال می شود. به نظر من کمبود بازیگر، نویسنده و کارگردان است که سینمای ما را به وجود آورده است. همان بازار و سینما بی پروا. خوشبختانه در گوشه و کنار هر استودیو یک فیلم پرمخاطب در حال ساخت است. مسیر باز را باید طی کرد. استقبال مردم از فیلم های خوب طبیعی است. ابتدا سطح فرهنگ افزایش یافت. دوم اینکه مردم به تماشای فیلم های بد عادت کرده اند. حتی در مورد فیلم های خارجی. چند سال پیش یک فیلم خارجی خوب روی اکران نمی دید. انگار جامعه خارجی عمدا فیلم های بی اهمیت را برای ایران و حتی هندی ها انتخاب می کند.
تماشاگران سینما هر چیزی که به آنها ارائه می شود را می بینند و به آن عادت می کنند، به همین دلیل است که مثلاً اگر ده پانزده سال پیش فیلمی مانند پستچی منتشر می شد، مردم قطعا آن را نمی دیدند. اما حالا خوشبختانه تماشاگران نسبت به فیلم های قبلی بی تفاوت تر شده اند.
به طور کلی چه نوع فیلمی از نظر شما فیلم خوبی محسوب می شود؟ برای توسعه بیشتر چه مسیری را می توان طی کرد و چه نوع فیلم هایی می توان تولید کرد؟
نصاریان: به هر حال باید فیلم خوبی ساخته شود. می تواند از هر سبکی باشد. معمولی، تاریخی، امروز، دیروز و در هر حوزه دیگری که بتوان برنامه ریزی کرد. آدم داستان ها و مضامینی را می بیند که هرگز نمی توانستند در سینما ارائه شوند. فیلم حداقل باید وسیله ای برای پیشرفت جامعه باشد و چیزی به مردم بدهد. این بدان معنا نیست که بی فایده است و چیزی از آنها نمی گیرد. به عنوان مثال، زمان و پول آنها. بعد از موضوع، درباره کارگردانی و بازیگری است که باید خوب باشد، متأسفانه آنچه مردم میخواهند هنوز با اصول اولیه سینما فاصله دارد.
تزمزی: در مورد بازیگری و کارگردانی، نظر من این است که «ظاهر ظاهری» بازیگر به خصوص در فیلم «آگراندزمن» که بزرگتر میشود بسیار مهم است و انتخاب بازیگر 50 درصد کار کارگردان را تشکیل میدهد. بازیگر 25 درصد خود بازیگر روی شخصیت داستان کار می کند تا به او نزدیک شود و 25 درصد باقی مانده وظیفه کارگردان است که بازیگر را آنطور که می خواهد بسازد.
نصاریان: یک بازیگر خوب باید بتواند شخصیت بازی را حس کند و با آن کنار بیاید. بقیه اش هم خودش درست میشه
التظامی: این هم درست است. قبل از فیلمبرداری آنقدر این نقش را بازی می کردم که خودم «مرد» شدم. بعد مدت ها در همین شخصیت زندگی می کنم… برای همین وقتی می بینم بازیگری همزمان در چند فیلم بازی می کند تعجب می کنم. واقعاً تسلط زیادی می خواهد!
نصریان: اینها عواملی است که سینمای ما را به سمت ابتذال و رکود سوق می دهد و مانع پیشرفت آن می شود. پذیرفتن اتفاقی یک شغل و شروع مجدد، یا تلاش برای کسب درآمد بیشتر، طبیعتاً نتیجه ای جز شکست ندارد. برای موفقیت کار باید آن را جدی گرفت و کار سینمایی نمی تواند از این قاعده کلی مستثنی باشد.
23259
